انواع آکسان در موسیقی چیست؟
در دنیای موسیقی، هر قطعه از نشانههای مختلفی تشکیل شده است. هر یک از این نشانهها مفهوم ویژهای دارند و نحوهٔ اجرای نتها را تغییر میدهند. به همین دلیل، هر نوازنده یا علاقهمند به موسیقی باید با این علامتها به خوبی آشنا باشد. در این نوشته، میخواهیم با علامت آکسان در موسیقی بیشتر آشنا شویم. این علامت در سازهای گوناگونی کاربرد دارد؛ مانند آکسان در ویولن، آکسان در سنتور و آکسان در پیانو.
در آغاز، معنای آکسان در موسیقی را بیان میکنیم. سپس انواع آن را معرفی کرده و دستهبندیهایش را مرور خواهیم کرد. اگر دوست دارید با این مفهوم به شکل کاملتری آشنا شوید، تا پایان این مطلب با ما همراه باشید. همچنین برای آشنایی با دیگر نشانهها و مبانی تئوری موسیقی، میتوانید به وبلاگ آرین لوتوس مراجعه کنید.
آکسان در موسیقی چیست؟
آکسان (که به آن اکسنت هم میگویند) یک علامت موسیقایی است که روی یک نت یا چند نت گذاشته میشود. این علامت ممکن است در بالا یا پایین نت قرار بگیرد. هر نتی، چه کوتاه و چه بلند، میتواند آکسان داشته باشد؛ فرقی نمیکند که آن نت یک نت کشیده باشد یا یک نت کوتاه.
برای درک عمیقتر این موضوع، مطلب تفاوت های گیتار کلاسیک و گیتار آکوستیک را بخوانید.
کار اصلی آکسان، “تأکید بیشتر” روی آن نت است؛ یعنی آن نت با قدرت و شدت بیشتری نسبت به نتهای قبل و بعدش اجرا میشود. در بعضی مواقع، این آهنگساز است که تصمیم میگیرد کدام نتها آکسان داشته باشند. گاهی هم این نوازنده است که با احساس خودش، روی بعضی از نتها تأکید بیشتری میگذارد.
این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه معرفی ساز کرب.
استفاده از آکسان در موسیقی، تاریخچهای طولانی دارد و به دوران قدیم، حتی زمان موتزارت، برمیگردد. امروزه هم این علامت در سبکهای گوناگون موسیقی دیده میشود. شکل معمول و شناختهشدهی آکسان، شبیه به علامت “بزرگتر از” در ریاضی (<) است. البته آکسان شکلهای دیگری هم دارد که در ادامه با آنها آشنا خواهیم شد.
۳ دسته کلی آکسان در موسیقی
آکسانها بسته به نحوهی تأکید روی یک نُت، به سه گروه اصلی تقسیم میشوند: آکسان دینامیک، آکسان تونیک و آکسان اگاجیک. در ادامه، هر یک از این انواع را به طور کامل و ساده توضیح میدهیم.
آکسان دینامیک: در این نوع، یک نُت با صدای بلندتر و قویتر نسبت به نُتهای کناری خود نواخته میشود. در واقع، فرق اصلی آن با بقیه در میزان بلندی صدا است.
آکسان تونیک: این آکسان باعث میشود یک نُت از نظر ارتفاع صدا (زیر یا بم بودن) نسبت به نُتهای اطرافش بالاتر باشد.
آکسان اگاجیک: در این حالت، تأکید بر روی کشش نُت است؛ یعنی یک نُت مدت زمان بیشتری نسبت به نُتهای مجاورش نواخته میشود.
انواع علامت آکسان در موسیقی و نحوه اجرا
اگر به این موضوع علاقه دارید، ساز درام کیت چیست ؟ را از دست ندهید.
مقاله نحوهی نگهداری و تمیز کردن ملودیکا حاوی اطلاعات جامعی است.
１. شکل استاندارد و پیشفرص آکسان در موسیقی
یک مدل پرکاربرد از آکسان وجود دارد که شکلی شبیه به علامت «بزرگتر» در ریاضی دارد (مانند <). وقتی این علامت روی یک نُت قرار میگیرد، یعنی آن نُت باید با صدایی بلندتر و محکمتر از نُتهای اطرافش اجرا شود.
توصیه میشود به مطالعه مقاله آشنایی با سبک موسیقی رگی یا رگه ادامه دهید.
２. آکسان استکاتو (Staccato)
وقتی یک نقطه کوچک را در بالا یا پایین یک نت میبینید، یعنی باید آن نت را به صورت استکاتو اجرا کنید. برای نواختن استکاتو، باید نت را تا حد ممکن کوتاه بنوازید، طوری که پس از آن یک سکوت بسیار کوتاه قبل از نت بعدی احساس شود.
برای یادگیری پیشرفته، به آشنایی با ساز فلوت آلتو مراجعه کنید.
３. آکسان استکاتیسیمو (Staccatissimo)
علامت استاکاتیسیمو به شکل یک پیکان کوچک رو به پایین است. این علامت در واقع نوعی از استکاتو محسوب میشود، اما با این تفاوت که باید کوتاهتر و سریعتر از استکاتو نواخته شود. وقتی این علامت را میبینید، باید نت را خیلی کوتاه و تنها به اندازه یک چهارم ارزش زمانی اصلی آن اجرا کنید. امروزه استفاده از این علامت چندان معمول نیست و بیشتر آهنگسازان ترجیح میدهند از همان استکاتو استفاده کنند.
４. آکسان مارکاتو (Marcato)
آکسان مارکاتو هم در نوازندگی و هم در آواز استفاده میشود. از نظر شکل، شبیه همان علامت آکسان معمولی در موسیقی است، با این تفاوت که به صورت عمودی روی نت قرار میگیرد. برای اجرای یک نت مارکاتو، باید آن را همزمان هم تأکیددار (مثل آکسان) و هم کوتاه (مثل استکاتو) بنوازید. به این ترتیب، آن نت هم کوتاهتر و هم پرصداتر از نتهای اطرافش شنیده میشود.
مقاله محبوبترین سازهای کوبه ای ایرانی حاوی اطلاعات جامعی است.
اطلاعات جامعتری در مورد این موضوع را در آشنایی با اجزای اصلی تشکیل دهنده ی ساز درام پیدا کنید.
توصیه میکنیم حتماً مقاله معرفی ساز ملودیکا را مطالعه کنید.
５. آکسان تنوتو (Tenuto)
تنوتو شبیه یک خط افقی نازک است. وقتی این علامت را روی یک نت میبینید، باید آن نت را به طور کامل و تا انتهای ارزش زمانیاش نگه دارید. به عبارت دیگر، نباید نت را زودتر رها کنید؛ بلکه باید مطمئن شوید که کشش نت به پایان رسیده و بعد به سراغ نت بعدی بروید.
