هیدرولوفون، سازی که با آب نواخته می شود

همان طور که می‌دانید، سازهای موسیقی را بر اساس شیوه‌ی نواختن و ویژگی‌هایشان در گروه‌های مختلفی طبقه‌بندی می‌کنند. برای نمونه، به سازهایی که با ضربه زدن به صدا درمی‌آیند، سازهای کوبه‌ای می‌گویند و سازهایی که با دمیدن هوا نواخته می‌شوند، سازهای بادی نام دارند. اما در این میان، ساز عجیبی هم وجود دارد که نواختن آن با آب انجام می‌شود! اگر شما هم به سازهای غیرمعمول و شگفت‌انگیز علاقه‌مند هستید، در ادامه‌ی این نوشته از وبلاگ آرین لوتوس، بیشتر با ساز هیدرولوفون آشنا شوید.

ساز هیدرولوفون، سازی که با آب نواخته می شود

هیدرولوفون یک ساز موسیقی است که صداهای ملودیک و آهنگین ایجاد می‌کند. نواختن این ساز با لمس مستقیم آب یا گاهی مایعات دیگر انجام می‌شود و صدای آن به طور کامل از طریق آب تولید یا تقویت می‌شود. هیدرولوفون را می‌توان نخستین سازی دانست که منبع اصلی صدای آن، آب است. درست همان‌طور که در سازهای بادی، صدا از نوسان و حرکت هوا به وجود می‌آید، در این ساز نیز ارتعاشات آب منجر به تولید صوت می‌شود.

نحوه نواختن ساز هیدرولوفون

در این ساز، نوازنده با گذاشتن انگشت روی سوراخ‌های آن، مسیر آب را می‌بندد و نت دلخواهش را به صدا درمی‌آورد. نام این ساز ممکن است به دلیل روش نواختن آن انتخاب شده باشد، که در آن نوازنده با مسدود کردن جریان آب از یک سوراخ خاص، صدای یک نت مشخص را تولید می‌کند. یا ممکن است نامش به دلیل سازوکار تولید صدا توسط آب باشد. هیدرولوفون‌ها از جریان آب برای ایجاد صوت استفاده می‌کنند.

این ساز یک صفحه کنترل دارد که در آن جریان‌های آب مسئول ایجاد صدا هستند. بعضی از هیدرولوفون‌ها دارای نی (یک یا چند نی برای هر سوراخ) هستند و بعضی دیگر بدون نی ساخته شده‌اند و در عوض، برای هر سوراخ یک قطعهٔ ثابت و بدون حرکت در نظر گرفته‌اند که باعث می‌شود قسمت متحرکی نداشته باشند و کمتر فرسوده شوند.

هیدرولوفون در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی توسط یک دانشمند و مخترع کانادایی به نام «استیون مان» ساخته شد. او به خاطر کارهایش در زمینه عکاسی دیجیتال شناخته می‌شود. هدف از ساخت این ساز، این بود که افراد با اختلال بینایی بتوانند با استفاده از حواس دیگری مثل لامسه، موسیقی بنوازند.

اگرچه این ساز در نگاه اول ممکن است پیچیده به نظر برسد، اما روش کار داخلی آن بسیار ساده است و شبیه به سازهای بادی مثل ساکسیفون و فاگوت عمل می‌کند. از نظر شکل و شمایل نیز شباهت زیادی به کیبورد یا صفحه‌کلید الکتریکی دارد و می‌توان آن را روی انواع مختلفی از دستگاه‌های صوتی نصب کرد. جالب است بدانید که این ساز کاربردهای غیرمتعارفی هم دارد؛ مثلاً می‌توان نمونه‌هایی از آن را درون یک جکوزی یا وان آب گرم قرار داد و از آن استفاده کرد.

ایده ساخت ساز

استیون مان می‌گوید ایده ساخت ساز هایدروفولون به طور کاملاً اتفاقی به ذهنش رسید. این فکر زمانی شکل گرفت که او کامیونی را می‌دید که مخزن‌هایش با هیدروژن مایع پر می‌شد. صدایی که هنگام حرکت هیدروژن در لوله‌های دستگاه ایجاد می‌شد، او را مجذوب خود کرد و به نوعی منبع الهامش شد. او در این باره می‌گوید:
«صدای جریان پیدا کردن آن مایع به نحوه ماورایی و جادویی بود. صدایی خاص که تا به حال مشابه آن را نشنیده بودم. شاید هم شنیده بودم ولی تا آن روز به آن توجهی نداشتم».
به این ترتیب، ساز هایدرولوفون که یکی از غیرعادی‌ترین سازهای دنیاست، متولد شد. شاید ظاهر این ساز کمی پیچیده به نظر برسد، اما نحوه کار آن بسیار ساده است و خیلی شبیه به سازهای بادی مانند قره‌نی و ساکسیفون عمل می‌کند.