تفاوت میزان ساده و ترکیبی چیست؟
یکی از بخشهای اصلی در یادگیری موسیقی، آشنایی با «میزان» است. درک درست میزان و گونههای مختلف آن، به شما کمک میکند تا قطعات موسیقی را به شکل صحیح و دقیق اجرا کنید. به طور کلی، میزانها به دو دستهٔ ساده و ترکیبی تقسیم میشوند. در این نوشته از وبلاگ آرین لوتوس، این دو نوع میزان و ویژگیهای آنها را بررسی میکنیم. اگر دوست دارید تفاوت میزان ساده و ترکیبی را بدانید، تا پایان این مطلب با ما بمانید.
تعریف میزان در موسیقی
در موسیقی، از نشانههایی به نام میزان استفاده میشود تا تعداد ضربها در هر بخش و همچنین ویژگیهای مربوط به آن را مشخص کند. هر بخش از قطعه موسیقی با یک خط عمودی از بخشهای قبل و بعد خود جدا میشود.
به فاصلهی بین دو خط عمودی، میزان گفته میشود و خود این خطوط نیز خط میزان نام دارند.
به بیان دیگر، هر آهنگ از نظر زمانی به بخشهای برابر تقسیم میشود که به هر بخش، یک میزان میگویند و خط عمودی که این بخشها را از هم جدا میکند، خط میزان نامیده میشود.
هر میزان میتواند شامل دو، سه یا چهار قسمت مساوی باشد که به هر کدام از این قسمتها یک ضرب گفته میشود.
در صورت علاقهمندی، مطلب آشنایی با انواع نت نقطه دار در موسیقی را از دست ندهید.
معمول ترین میزانها عبارتند از :
میزانهای دو ضربی، سه ضربی و چهار ضربی
ظرفیت میزان :
میزانها در موسیقی شکلهای مختلفی دارند و از نظر طول زمانی و گنجایش نیز با هم تفاوت دارند. به عنوان نمونه، برخی از میزانها به اندازهٔ یک نت گرد کشش دارند، برخی به اندازهٔ یک نت سفید، و بعضی دیگر معادل سه نت سیاه هستند و به همین ترتیب انواع دیگر نیز وجود دارند.
کسر میزان
وقتی که مشخص کردیم یک قطعه موسیقی چه وزن و میزانی دارد و تصمیم گرفتیم آن را روی کاغذ نتنویسی کنیم، باید نوع میزان را در همان اول قطعه مشخص کنیم. این کار کمک میکند تا نوازنده یا خواننده بداند قطعه با چه ریخی اجرا میشود.
برای نشان دادن میزان، از یک کسر استفاده میکنیم، اما معمولاً خط کسری بین دو عدد را نمیکشیم. مثلاً به صورت ۴/۴، ۲/۴ یا ۳/۴ نوشته میشود. به این علامت، «کسر میزان» گفته میشود.
عدد بالا (صورت کسر) نشان میدهد که در هر میزان چند ضرب وجود دارد. بنابراین، میزان ۴/۴ یعنی هر میزان چهار ضرب دارد و هر ضرب معادل یک نت سیاه است. میزانهای ۳/۴ و ۲/۴ هم به همین شکل تفسیر میشوند.
انواع میزان
میزانها در موسیقی شکلهای گوناگونی دارند و نوع آن در شروع هر قطعه معلوم میشود.
طول زمانی همهی میزانهای یک آهنگ با هم برابر است، مگر اینکه نوع میزان در میان قطعه تغییر کند.
برای اطلاعات بیشتر، به مقاله بیوگرافی استاد حسن کسایی مراجعه کنید.
میزان ساده
سادهترین حالت در موسیقی، میزان دوضربی است. این میزان فقط دو ضرب دارد: ضرب اول قوی و ضرب دوم ضعیف.
اگر نوع تقسیمبندی نتها را تغییر دهیم، میتوانیم میزانهای دیگری هم بسازیم. برای مثال، میزانهای سهضربی وجود دارند که از سه ضرب تشکیل شدهاند. در این نوع، فقط ضرب اول قوی است و دو ضرب بعدی ضعیف هستند. شمارش این میزان هم بسیار راحت است. به این شکل: یک، دو، سه – یک، دو، سه – و همینطور ادامه دارد.
میزان ترکیبی
تا اینجا درباره وزنهای ساده دوضربی، سهضربی و چهارضربی صحبت کردیم. همانطور که گفته شد، در وزنهای ساده، هر ضرب فقط میتواند به ۲، ۴ یا ۸ قسمت برابر تقسیم شود.
این ویژگی، تفاوت اصلی وزنهای ساده و ترکیبی را نشان میدهد. چون در وزن ترکیبی، هر ضرب تنها به ۳، ۶ یا ۱۲ قسمت مساوی تقسیم میشود. برای تبدیل وزن ساده به ترکیبی کافی است بعد از هر ضرب یک نقطه قرار دهیم.
در صورت علاقهمندی، مطلب چه سازهایی در سبک راک مورد استفاده قرار می گیرد؟ را از دست ندهید.
برای یادگیری پیشرفته، به موسیقی کرال ایرانی چیست ؟ مراجعه کنید.
اگر سوالاتی دارید، مقاله بررسی موسیقی فیلم بوی پیراهن یوسف به شما کمک خواهد کرد.
مهمترین تفاوت وزن ساده و ترکیبی، مدت زمان کشش هر ضرب است. در وزن ساده، هر ضرب به اندازه یک نت سیاه است، اما در نوع ترکیبی، هر ضرب به اندازه یک و نیم نت سیاه طول میکشد. با این حال، آنچه بیشتر به گوش میرسد و قابل تشخیص است، حس و حال متفاوت وزنهای ترکیبی در مقایسه با وزنهای ساده است.
تفاوت میزان ساده و ترکیبی
از آنجا که هر ضرب در میزانهای ترکیبی که قبلاً گفتیم، معادل یک نت سیاه نقطهدار است و نسبت این نت به نت سیاه در میزانهای ساده، مانند کسر ۳/۲ میباشد، بنابراین برای تغییر دادن میزانهای ساده به ترکیبی کافی است کسر میزان ساده را در نسبت ۳/۲ ضرب کنیم. همچنین برای تبدیل میزانهای ترکیبی به ساده، بهتر است صورت کسر را بر ۳ و مخرج آن را بر ۲ تقسیم کنیم تا کسر میزان ساده به دست آید.
توصیه میکنیم این مطلب معرفی ساز بوق | ساز محلی مردم بوشهر را حتماً بخوانید.
در میزانهای ترکیبی، مخرج کسر نشاندهندهی شکل یکسوم هر ضرب است. به عنوان مثال، در میزان ۶/۸، مخرج کسر که معرف نت چنگ است، مشخص میکند که هر ضرب معادل سه برابر آن، یعنی یک نت سیاه نقطهدار است.
برای گسترش دانش خود، به مقاله معرفی کتاب موسیقی از شمس لنگرودی سر بزنید.
انواع دیگری از میزانهای ترکیبی مانند ۶/۴، ۹/۴ و ۱۲/۴ نیز در موسیقی استفاده میشوند که هر ضرب در آنها برابر با یک نت سفید نقطهدار است. همچنین میزانهایی مانند ۶/۱۶، ۹/۱۶ و ۱۲/۱۶ وجود دارند که هر ضرب در آنها معادل یک نت چنگ نقطهدار است و موارد مشابه دیگر.
اگر سوالاتی دارید، مقاله ۵ روش علاقه مند کردن کودک به موسیقی به شما کمک خواهد کرد.
اگر به این موضوع علاقه دارید، مد در موسیقی چیست؟ | به سادهترین زبان! را از دست ندهید.
با توجه به تعریف میزان ساده و ترکیبی، میتوان گفت مهمترین تفاوت این دو در مدت زمان هر ضرب است. به این صورت که در میزان ساده، هر ضرب به اندازه یک نت سیاه، و در میزان ترکیبی، هر ضرب به اندازه یک و نیم نت سیاه طول میکشد. اما علاوه بر این، ویژگی شنیداری میزانهای ترکیبی تفاوت چشمگیری با میزانهای ساده دارد که بسیار قابل تشخیص است.
