تم در موسیقی چیست و چرا مهم‌ترین بخش قطعه است؟

یکی از واژه‌های پرکاربرد در موسیقی کلاسیک، «تم» است. تم را هسته اصلی و بخش بسیار مهم یک قطعه موسیقی می‌دانند. اما چرا اینقدر اهمیت دارد؟
تم در واقع همان ملودی اصلی و شناخته‌شده‌ای است که بارها در قطعه تکرار می‌شود و نقش مرکزی دارد.
چگونه می‌توانیم تم را در یک قطعه تشخیص دهیم؟
در این نوشته از وبلاگ آرین لوتوس با ما همراه باشید تا با مفهوم تم در موسیقی آشنا شوید.

تم در موسیقی چیست؟

در موسیقی، به ملودی اصلی و مشخص یک قطعه، «تم» می‌گویند. این ایده ملودیک، که گاهی به آن تِم (Theme) هم گفته می‌شود، نقشه اولیه آهنگساز است و معمولاً در شروع قطعه معرفی می‌شود. سپس بقیه قسمت‌های آهنگ بر اساس همین ملودی اولیه ساخته می‌شوند.

اگر سوالاتی دارید، مقاله نکاتی که باید قبل از یادگیری کمانچه بدانید به شما کمک خواهد کرد.

این تم می‌تواند از یک ایده کوچک یا چندین ایده ملودیک تشکیل شود و در طول قطعه بارها تکرار گردد. در هر بار تکرار، ممکن است این ملودی دقیقاً شبیه دفعه قبل باشد یا اینکه کمی تغییر کند و به شکل تازه‌ای شنیده شود. در واقع، تم مانند نخ یا چسبی است که بخش‌های مختلف یک قطعه موسیقی را به هم وصل می‌کند و به آن وحدت می‌بخشد.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله مفهوم کاور در موسیقی را مطالعه کنید.

بسیاری از قطعات موسیقی کلاسیک و همچنین موسیقی فیلم‌ها، بر پایه یک یا چند تم اصلی ساخته می‌شوند. حتی در موسیقی مدرن، ریف اصلی و به‌یادماندنی یک آهنگ را می‌توان نوعی تم در نظر گرفت.

توصیه می‌کنیم حتماً مقاله تهیه کننده موسیقی به چه کسی گفته می شود؟ را مطالعه کنید.

کارشناسان موسیقی اغلب تم را مهم‌ترین بخش یک قطعه می‌دانند، چون این بخش است که در خاطر مردم می‌ماند. یک نمونه بسیار معروف، چهار نت ابتدایی سمفونی شماره پنج بتهوون است. ممکن است وقتی بقیه قسمت‌های این سمفونی نواخته شود، خیلی از افراد آن را نشناسند، اما با شنیدن تنها آن چهار نت اول، بسیاری از مردم فوراً این قطعه مشهور را به خاطر می‌آورند!

قطعات از نظر تعداد تم

یک قطعهٔ موسیقی ممکن است تنها یک درونمایه یا چندین درونمایه داشته باشد. در بیشتر موارد، فوگ‌ها تنها یک درونمایه دارند، در حالی که سونات‌ها معمولاً از چند درونمایه تشکیل می‌شوند. با این حال، برخی از آثار موسیقی، فاقد یک ملودی مشخص و تکرارشونده هستند؛ به این گونه قطعات، آتماتیک گفته می‌شود. به عنوان نمونه می‌توان به بعضی از ساخته‌های آهنگ‌سازانی مانند آرنولد شونبرگ، آنتون وبرن، آلبان برگ و آلویس هابا اشاره کرد.

توصیه می‌شود به مطالعه مقاله روش های تقویت گوش موسیقیایی ادامه دهید.

در این مقاله نوانس در موسیقی چیست؟ (معرفی ۱۲ نوع آن) اطلاعات مفیدی آمده است.

برای درک عمیق‌تر این موضوع، مطلب آشنایی با انواع مضراب سه تار برای نواختن را بخوانید.

در اینجا می‌توانید اطلاعات کامل‌تری درباره تفاوت ساز دوتار و تنبور بیابید.

برای مطالعه بیشتر، به قطعه ۴:۳۳ جان کیج | اولین آهنگ بی‌صدای دنیا! سری سر بزنید.

این موضوع را بهتر بشناسید با مطالعه پرده و نیم پرده در موسیقی به چه معناست؟.